Skip to main content

[haguruka] ’Le Monde’ n’ikinyoma mu bishushanyo ku Rwanda

 

'Le Monde' N'ikinyoma Mu Bishushanyo Ku Rwanda

Mu cyumweru gishize ikinyamakuru cyo mu Bufaransa 'Le Monde' – kimwe mu bikomeye muri iki gihugu, cyashyize ahagaragara igishushanyo [cartoon/caricature] cyateje impagarara hanze aha gishushanya ko mu Rwanda habaye jenoside ebyiri.

Ikinyamakuru IGIHE dukesha iyi nkuru cyasesenguye uko Umushushanyi w'umuhanga ukorera 'Le Monde' witwa Serguei yahanze igishushanyo hejuru cyanditseho 'Rwanda' kigaragaza abagabo babiri, buri umwe acigatiye umuhoro ariko amajosi anagana yonyine, imitwe yabo igaragara hasi ku butaka yacitse. Iyo mitwe yatakaye hasi, umwe uba uri kubwira mugenzi wawo ngo 'Twakwiyunze?'.

Si ubwa mbere, yewe si n'ubwa kabiri iki kinyamakuru kifashisha ibishushanyo mu bikorwa bisa no guharabika ndetse no kugoreka amateka n'ibibera mu Rwanda nkana.

Nubwo kuri iyi nshuro Le Monde yasabye imbabazi, amazi yasaga n'ayarenze inkombe kuko icyo gishushanyo cy'agahomamunwa cyari cyamaze gushegesha imitima ya benshi, cyane cyane abakoresha murandasi.

Mu gusubiza amaso inyuma ariko mu myaka ya za 1994 mu gihe cya Jenoside na nyuma imaze guhagarikwa n'Inkotanyi, Le Monde ntiyigeze iha agahenge u Rwanda, yahoraga irugenda runono ishaka uburyo butandukanye bwo kwambika icyasha FPR Inkotanyi yahagaritse Jenoside.

Nka tariki 15 Nzeri 1995, nyuma y'amezi make Jenoside ihagaritswe, Le Monde yasohoye igishushanyo kiriho Paul Kagame wari umuyobozi w'ingabo z'Inkotanyi, kimugaragaza mu ishusho y'umunyagitugu uhishe umuhoro mu mugongo (intwaro yifashishijwe mu kurimbura abatutsi muri Jenoside) ahagaze mu kidendezi cy'amaraso.

Kuva mu 1994 icyo kinyamakuru cyakoresheje intwaro zose gishoboye ngo kigaragaze mu buryo bw'ibinyoma ko FPR ari amashitani nayo yakoze Jenoside adafite icyo azageza ku gihugu.

Muri Kanama 1994, hari ikindi gishushanyo cyashushanyijwe na Le Monde kigaragaza ingabo z'u Bufaransa zari muri muri Zone Turquoise zisubiye iwabo.

Icyo gishushanyo kigaragaza umusirikare w'umufaransa agiye kurira indege, agahindukira asezera ku musirikare wa FPR Inkotanyi amubwira ngo 'Noneho turabyemeranyaho, Jenoside ntisubire!!!"

Igishushanyo cya Le Monde mu 1994, umufaransa abwira umusirikare wa FPR ko nta yindi Jenoside izongera kubaho

Umufaransa Jean Paul Gouteux yajyanye mu nkiko ikinyamakuru Le Monde 

Mu myaka ya 1999 umwanditsi w'Umufaransa Jean Paul Gouteux yanditse igitabo 'Le Monde un contre pouvoir' kigaragaza uruhare rw'ikinyamakuru Le Monde mu kuyobya uburari no gukwiza ikinyoma ku birebana na Jenoside yakorewe Abatutsi.

Muri icyo gitabo Gouteux yerekana uburyo ikinyamakuru Le Monde n'ibindi binyamakuru bikomeye mu Bufaransa byakoreshejwe cyane n'ubutegetsi bwateye inkunga abakoze Jenoside yakorewe Abatutsi.

Mu kiganiro yigeze kugirana n'Ikinyamakuru Dominion cyo muri Canada, Gouteux yagize ati "Urebye ubunyamaswa bwebereye mu Rwanda mu gihe cy'amezi atatu uhereye Mata 1994, birababaje cyane gusoma uko ibinyamakuru byo mu Bufaransa byabitangazaga. Ntabwo byari byitaweho."

Gouteux avuga ko ibinyamakuru byakoreye mu kwaha kw'abategetsi, byirengagije inshingano zabyo zo kuvuga ukuri kandi byari gushoboka ko Jenoside ihagarikwa kare.

Ati "Hari uburyo bubiri bwashoboraga gukumira Jenoside. Ubwa mbere kwari ukugaragaza ubukana bw'ibyabaga guhera muri Mata 1994 hanyuma bakabisakaza ku buryo abantu babimenya bagasaba ko bihagarara. Icya kabiri kwari ukugaragaza uruhare rw'abategetsi b'abafaransa mu biri kuba, byari kubashyira ku gitutu cyo kugenzura imyitwarire y'ibyo inshuti zabo zo mu Rwanda zari ziri gukora."

Gouteux avuga ko uwahoze ari Umuyobozi ushinzwe urwego rw'ubutasi mu Bufaransa, Claude Silberzahn yigeze kwiyemerera ko afatanyije n'uwari Umuyobozi wa Le Monde Jean-Marie Colombani, bajyaga bacura ubukangurambaga bugacishwa muri icyo kinyamakuru bitewe n'icyo bashaka.

Tariki 22 Kamena 1994, ikinyamakuru Le Figaro cyanditse inkuru igaragaza ko abari gukora Jenoside mu Rwanda bamenyekanye kandi ko hari umugambi w'ubutegetsi bw'u Bufaransa gukomeza kugaragaza FPR nk'amashitani bicishijwe mu binyamakuru byo mu Bufaransa.

Umunyamakuru Mathieu Olivier wa Jeune Afrique na we yigeze kwandika inkuru ifite umutwe ugira uti 'Rwanda, un génocide colonial, politique et médiatique' aho agaragaza ko ikinyamakuru Le Monde byari koroha gutahura ko amakuru gihabwa n'inzego z'iperereza kibeshywa gishingiye ku mikoranire myiza yari hagati y'ubutegetsi bw'u Bufaransa n'ubwakoze Jenoside ndetse n'uburyo u Bufaransa bwangaga urunuka FPR Inkotanyi.

Guhera mu 1999, Jean Paul Gouteux yajyanye mu nkiko ikinyamakuru Le Monde, umuyobozi wacyo Jean Marie Colombani n'umunyamakuru Jacques Isnard bashinjwa gutangaza ibihuha ku byaberaga mu Rwanda mu 1994 bashingiye ku makuru bahabwaga n'inzego z'ubutasi z'u Bufaransa. Mu 2006 urukiko rw'ubujurire i Paris rwahamije Colombani na Isnard uruhare mu gutangaza ibinyuranye n'ukuri kuri Jenoside yakorewe Abatutsi.

Inyandiko y'urubanza Le Monde yatsinzwemo na Jean Paul Gouteux

Ibinyamakuru byo mu Bufaransa biracyasaza imigeri

Nubwo ukuri gukomeza gutsinda ikinyoma, ibinyamakuru byo mu Bufaransa byinshi ntibirashirwa ku butegetsi bwa FPR Inkotanyi, agakomye kose gashaka kububangamira bagatiza umurindi cyane cyane iyo bigeze kuri Jenoside.

Urugero tariki 8 Mata 2019, Radiyo Europe 1 yahitishije ikiganiro cyiswe 'Quelle est la politique africaine du gouvernement' nyuma y'umunsi umwe Perezida Emmanuel Macron yemeje ko tariki 7 Mata buri mwaka mu Bufaransa hazajya hibukwa Jenoside yakorewe Abatutsi.

Umunyamakuru Vincent Hervouet muri icyo kiganiro yarabyamaganye, avuga ko bidakwiriye ngo mu gihe Abahutu bishwe bo batibukwa.

Yagize ati "Nta cyunamo gihari cy'Abahutu bishwe na FPR. Nta rwibutso, nta munsi wo kubibuka baraho gusa mu gicucu, ni urupfu rwa kabiri. Mu bwicanyi bwose bwabereye muri Afurika y'Iburasirazuba, Emmanuel Macron yahisemo kwemera gusa ubwo mu 1994, nta kureba ku bwabaye mbere cyangwa nyuma."

Hervouet yumvikanisha amagambo amenyerwe y'abahakana Jenoside, avuga ko abatutsi bazize "intambara", bityo ko urupfu rwabo rudakwiriye kuba umwihariko.

Mu minsi ishize nanone , ikinyamakuru RFI kibifashijwemo n'umunyamakuru wacyo Sonia Rolley cyahitishije ikiganiro cyuzuye akumiro bagiranye na Jean-Hervé Bradol, umufaransa uzwi cyane mu guharabika Leta y'u Rwanda, aho avuga ko muri Jenoside hari Abatutsi bishwe n'Abahutu kubera ko ari Abatutsi ariko ko ku rundi ruhande hari n'Abahutu bishwe kuko ari Abahutu.

Bradol we ntanatinyuka kuvuga ko ari Jenoside yakorewe Abatutsi ahubwo ayita Jenoside yo mu Rwanda.

Igishimangira ko bisa n'umugambi w'ibinyamakuru byo mu Bufaransa guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi, ni uko n'aho bitari ngombwa bagerageza kuzamura ikibazo cya Jenoside abyiri.

Claudy Siar wa RFI aganira na Yvan Buravan yazanye ibya jenoside ebyiri

Umuhanzi Yvan Buravan tariki 9 Mata yagiranye ikiganiro na Claudy Siar wa RFI, aho yagombaga kuvuga ku gitaramo cye mu Bufaransa nyuma yo kwegukana igihembo Prix Découvertes RFI 2018.

Buravan yagiye nk'umuhanzi byongeye wavutse nyuma ya Jenoside agomba kuvuga ku gitaramo yari agiye gukorera i Paris ariko Claudy Siar yakomeje kumutsindagira ibibazo bigaruka ku byabaye muri 1994.

Hari nk'aho yamubajije ngo 'Buravan, simbizi niba tubyumva kimwe ariko hari ibinyamakuru bivuga ko hari n'abahutu bapfuye muri ubwo bwicanyi ndengakamere". Buravan yamwumvishije ko icyabaye ari Jenoside yakorewe Abatutsi, yabanje gutegurwa kugeza ishyizwe mu bikorwa.

Umunyamakuru Claudy Siar wa RFI yabajije Buravan amateka adafututse

Mu myumvire ya benshi mu bakorera ibitangazamakuru byo mu Bufaransa humvikanamo cyane guhakana ko Jenoside yabaye mu Rwanda ari iyakorewe Abatutsi, yateguwe kandi igashyirwa mu bikorwa n'abahezanguni b'Abahutu bagamije kurimbura umututsi aho ari hose.

Muri uko gukerensa Jenoside yakorewe Abatutsi, ibyo binyamakuru bigerageza no gutoneka abayirokotse, bibumvisha ko ibyabayeho bisanzwe.

Charli Hebdo yasonze Stromae

Nka tariki 30 Werurwe 2016, ikinyamakuru Charlie Hebdo cyasohoye nimero yacyo ya 1236. Iyo nimero yasohotse hashize iminsi umunani mu Bubiligi hagabwe ibitero by'abiyahuzi byahitanye abantu 32.

Mu kubigaragaza Charlie Hebdo yiyemeje kwifashisha inkuru y'umuhanzi w'umunyarwanda uba mu Bubiligi Stromae n'urupfu rwa Papa we Rutare Pierre wazize Jenoside yakorewe Abatutsi.

Ubusanzwe Papa wa Stromae yarishwe ariko umubiri we ntiwigeze uboneka ngo ushyingurwe mu cyubahiro, ndetse n'urupfu yishwe ntirwamenyekanye ariko Charlie Hebdo yahisemo gusohora igishushanyo kigaragaza Stromae yibaza ngo "Papa où t'es?" (Papa uri he) hirya hari amaguru n'amaboko bicitse n'ijisho ryavuyemo bivuga ngo 'Ndi hano, hariya."

Ni igishushanyo cyababaje cyane umuryango wa Stromae ndetse na benshi hanze aha, kuba umuntu yatinyuka gufata urupfu rwatewe n'ibyihebe ukarugereranya n'urw'umuntu wazize Jenoside mu buryo busa no gukina umubyimba uwapfushije, byongeye ku muryango utarabashije gushyingura umuntu wawo, ni agahomamunwa!

Ikinyamakuru Charlie Hebdo nacyo cyigeze gukina ku mubyimba Stromae ku rupfu rwa Papa we wazize Jenoside yakorewe Abatutsi
Inkuru ya IGIHE.COM
http://rushyashya.net/2019/04/16/le-monde-nikinyoma-mu-bishushanyo-ku-rwanda/


###
"Hate Cannot Drive Out Hate. Only Love Can Do That", Dr. Martin Luther King.
###

__._,_.___

Posted by: Nzi Nink <nzinink@yahoo.com>
Reply via web post Reply to sender Reply to group Start a New Topic Messages in this topic (1)

Have you tried the highest rated email app?
With 4.5 stars in iTunes, the Yahoo Mail app is the highest rated email app on the market. What are you waiting for? Now you can access all your inboxes (Gmail, Outlook, AOL and more) in one place. Never delete an email again with 1000GB of free cloud storage.


SPONSORED LINKS
.

__,_._,___

Comments

Popular posts from this blog

[haguruka] General Kale Kayihura: Who’s Who ?

  General Kale Kayihura: Who's Who ? Private life He is married to Angella Kayihura, a Kenyan of Rwandese descent, she is the granddaughter of Rudahigwa , the last king of pre-independence Rwanda. The Kayihuras are the parents of two children, he is reported to own a mixed farm on 350 acres (140 ha) of land in Kabula, Lyantonde District , on which he owns about 500 goats. [9] https://wikivisually.com/wiki/Kale_Kayihura Kale Kayihura Kale Kayihura Born 26 December 1955 (age 62) Uganda Residence Muyenga , Kampala , Uganda Nationality Ugandan Citizenship Uganda Alma mater Makerere University ( Bachelor of Laws ) Law Development Centre ( Diploma in Legal Practice ) London School of Economics ( Master of La...

[haguruka.com] Fw: *DHR* New Vision, Uganda @Gen Fred Rwigyema's untold story.

  On Sunday, 22 November 2015, 18:52, "Jean Bosco Sibomana sibomanaxyz999@gmail.com [Democracy_Human_Rights]" <Democracy_Human_Rights@yahoogroupes.fr> wrote:   Gen Fred Rwigyemas untold story By Muwonge Magembe The death of Gen. Aronda Nyakairima on September 12; eclipsed the 25th year death memorial of Maj. Gen. Fred Rwigyema which is commemorated every October. Rwigyema died strangely in October, 1990, after launching a military invasion against President Juvenal Habyarimana. Before he left for Rwanda, Rwigyema parked a coffee brown Mercedes Benz (G-Class) near the residence of then special administrator for Mbarara district, Henry Rwigyemera. Rwigyema started living in Uganda when he was only three years following his parents' relocation from Mukiranze village, Kamonyi district, Rwanda to Nshungerezi refuge camp, Ankole and Kahungye, Toro. Their relocation was motiv...

Re: *DHR* GENOCIDE HUTU : UKWISHONGORA KWA GITUTSI KUBAHUTU KUMAZE GUFATA INDI NTERA HAGOMBA IMIGAMBI MISHYA YO KUBIRWANYA MAZE TUKIBUTSA KO U RWANDA RUZABA U RWANDA IGIHE UMWE AZABA YUBAHA UNDI

Banyarubuga, Ni byiza ko Galicani Gasana  w'ishyaka Amahoro Peace Congress na Kabalisa Pacifique bemera ko mu Rwanda habaye jenoside ebyiri: iyakorewe abatutsi ikozwe n'interahamwe za MRND, impuzamugambi za CDR, zimwe mu ngabo z'u Rwanda ex-FAR na hutu power movement ya Karamira; na jenoside yakorewe abahutu ikozwe na FPR/APR Inkotanyi mu Rwanda no muri Congo. Natwe mw'ishyaka ryacu PRM/MRP-ABASANGIZI ni uko tubyemera, kandi tukabivuga nk'uko biri. Kuko kutabivuga mu mvugo yabyo ko byitwa jenoside ni ugukina umukino wa FPR yayikoze idashaka ko ubwicanyi ndengakamere yakoreye abanyarwnda bo mu bwoko bw'abahutu bwitwa genocide nyine kugirango yo n'abayobozi bayo batazava aho babibazwa. Mu bintu FPR n'abayobozi bayo batinya ni kiriya cy'uko ubwicanyi ndengakamere bakoreye abahutu mu Rwanda no muri Congo bwazitwa genocide. Ni nde se wundi wabyita genocide ngo bifate uretse abavictimes b'iyo genocide bo bazi mieux que quiconque d'autre ibyababayeh...